O terapii poznawczo-behawioralnej słów kilka
Terapia poznawczo-behawioralna polega na nieprzypadkowym wykorzystywaniu przez terapeutę sprawdzonych technik, których terapeutyczny wpływ potwierdzony został w badaniach. W przypadku niektórych zaburzeń psychicznych techniki te zostały zebrane w tzw. protokoły – czyli szczegółowe instrukcje, jakimi problemami zajmujemy się w określonej kolejności w trakcie terapii. Techniki te wpływają na nasz sposób myślenia i nasze zachowanie tak, aby nie podtrzymywały dłużej naszego problemu, czy objawów zaburzenia oraz pozwoliły zaangażować się w pełne życie, zgodne z naszymi wartościami.
Słowo o skuteczności
Skuteczność leczenia jest sprawą podstawową w procesie leczenia. Terapia poznawczo-behawioralna od lat 50. XX wieku przeszła szczegółowe badania i może poszczycić się wysoką (w większości problemów 70-80%) skutecznością leczenia problemów i chorób tj. depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe (w połączeniu z farmakoterapią), napady paniki, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (nerwica natręctw), fobia społeczna, fobie specyficzne (np. lęk przed pająkami, wężami, szczurami, widokiem krwi, wysokości, zamkniętych przestrzeni, itp.), hipochondria, zespół stresu pourazowego PTSD, zaburzenia odżywiania: anoreksja, bulimia, otyłość, zaburzenie osobowości z pogranicza (borderline), schizofrenia (w połączeniu z farmakoterapią), zaburzenia organiczne (otępienie), myśli i tendencje samobójcze.
Pierwsze spotkania
Zwykle pierwsze 1-4 spotkania to czas na wzajemne poznanie, dogłębne zrozumienie problemów Klienta i zapisanie celów do osiągnięcia w wyniku terapii, czy na postawienie diagnozy. To jest też moment na wybranie priorytetów do pracy, ponieważ terapia skupia się na jednym problemie na raz.
Kolejne sesje
Każda terapia zaczyna się psychoedukacją – pozyskaniem wiedzy na temat natury zaburzenia/problemu. Często wiąże się to z koniecznością poczytania przekazanych przez terapeutę materiałów.
Kolejne spotkania to praca nad myślami lub konkretnymi zachowaniami, czasem odgrywanie ról, planowanie zadań do wykonania na sesji lub w domu, itp. Jest to czas i miejsce na wdrożenie konkretnych technik, wymierzonych w określone problemy, konfrontowanie się ze swoimi lękami, blokadami i barierami.
Sesje terapii poznawczo-behawioralnej są dobrze zorganizowane – zaczynają się od ustalenia planu spotkania, omówienia wykonanej pracy osobistej i ważnych wydarzeń z danego tygodnia, a kończą Twoim podsumowaniem odnośnie tego, co ważnego wynosi się z danej sesji.
Praca osobista
Psychoterapeuta poznawczo-behawioralny jest jak trener. Namawia do wypróbowania nowego sposobu myślenia i postępowania w przeciągu tygodnia, a następnie omawia rezultaty wprowadzonej zmiany na kolejnym spotkaniu. Stąd tak naprawdę terapia i
zmiana dokonuje się nie na spotkaniach z terapeutą, lecz w przerwach pomiędzy tymi spotkaniami. Twoja praca osobista staje się zatem nieodzownym i kluczowym elementem terapii, prowadzącym do osiągnięcia założonych celów. Jest bardzo ważne, abyś wykonywał/a umówioną wspólnie pracę osobistą.
Współpraca
Terapia poznawczo-behawioralna oparta jest na ścisłej współpracy. To Ty jesteś ekspertem i znawcą samego siebie. Terapeuta posiada pewną wiedzę na temat mechanizmów kierujących zachowaniem. Współpraca w trakcie terapii oznacza, że wszystkie interwencje, techniki są razem uzgadniane, a cel ich zastosowania jest wyjaśniony i tak Klient, jak i terapeuta zgadzają się na ich zastosowanie. Wykonanie wielu zadań wymaga zwykle ciężkiej pracy pomiędzy spotkaniami. Pamiętaj, że bierzesz dużą część odpowiedzialności za swoją terapię, ponieważ to jest Twój problem, to Ty znasz siebie i wyznaczasz kierunek, za którym razem podążamy. Terapeuta jest Twoim trenerem, ale, w przenośni, jeżeli nie stawisz się na trening – nie wyćwiczysz kondycji.
Ograniczenie w czasie
Terapia poznawczo-behawioralna nie trwa w nieskończoność, a jej przybliżony czas trwania umawiany jest wspólnie na początku terapii. Wiele zaburzeń i problemów udaje się wyleczyć w czasie 3-6 miesięcy, jednak czasem terapia trwa znacznie dłużej – wszystko zależy od charakteru i nasilenia Twoich problemów. Pod koniec terapii spotkania mogą być umawiane rzadziej. Choć terapia jest ograniczona w czasie, to jednak nie działa po 2-3 spotkaniach. Pierwsze postępy pojawiają się po kilku tygodniach wytężonej pracy nad problemem, kolejne przychodzą z czasem.
Kto może mieć trudność z odnalezieniem się w terapii?
- • Osoba nastawiona na bardzo szybką pomoc – terapia to praca nad zmianą, a ta wymaga czasu, czasem krótszego, a innym razem dłuższego, niemniej jednak zmiana nie zachodzi w tydzień lub dwa
- • Osoba nastawiona na pracę tylko na sesjach – terapia to jak nauka nowego języka – zmiana nie jest możliwa do wprowadzenia na stałe bez nieustannej pracy pomiędzy spotkaniami
Jak odnieść sukces w terapii? 3 złote zasady:
1. Wykrzesanie z siebie motywacji do terapii (terapeuta może w tym trochę pomóc, ale nie wskrzesi jej od zera)
2. Regularne przychodzenie na spotkania, dzielenie się wątpliwościami i trudnościami, lecz także docenianie nawet drobnych postępów
3. Zaangażowanie w wykonywanie pracy osobistej